Wederopbouwwoning 1945-1965 bezichtigen

Wat je aan zo'n woning herkent

Een smalle beuk, een rechte plattegrond zonder erkers, kleine ramen in de eerste jaren en juist grotere puien in de latere, en een badkamer die eerder een doucheruimte is. Vaak staat er nog een schoorsteenkanaal in het huis dat ooit voor een kolenkachel diende en later voor de cv-ketel is gebruikt.

Deze woningen hebben doorgaans een spouwmuur, maar smal en leeg. In de constructie kom je meer beton tegen dan in het interbellum: betonnen begane-grondvloeren en systeemvloeren op de verdieping zijn in deze jaren gebruikelijk geworden.

Asbest: waar zit het in dit bouwjaar?

Asbest werd in Nederland pas in 1993 verboden, en juist in deze periode zat het overal in. Je vindt het niet in het metselwerk, maar in specifieke onderdelen. Vraag ernaar en kijk zelf op deze plekken:

• golfplaten op de schuur, de garage of een afdakje
• het rookkanaal of de standleiding, en de doorvoer bij de cv-ketel
• plaatmateriaal in de meterkast, achter of onder de ketel, en in brandwerende afscheidingen
• oud vinylzeil met een viltachtige onderlaag, vaak onder een nieuwere vloer
• bloembakken en gevelplaten aan de buitenkant

Asbest dat vastzit en niet beschadigd is, is niet acuut gevaarlijk. Het wordt een kostenpost op het moment dat je gaat verbouwen, want verwijderen mag alleen onder voorwaarden en bij de meeste toepassingen door een gecertificeerd bedrijf. Vraag of er een asbestinventarisatie is en of er ooit iets is gesaneerd.

Isolatie en energie

Ga ervan uit dat er in de oorspronkelijke woning niets zit, en vraag na wat er later is toegevoegd. De spouw is meestal smal; of die te vullen is, bepaalt een specialist met een endoscoop. Kijk op zolder of je het dakbeschot van binnen kunt zien en of er een dampremmende laag onder de isolatie zit, als er isolatie is.

Bekijk het energielabel en de datum ervan, en vraag welke maatregelen daarna nog zijn genomen. Een label uit 2015 zegt niets over het dak dat vorig jaar is aangepakt, en andersom.

Let ook op de aansluiting van kozijnen op het metselwerk en op de plek waar de betonvloer de gevel raakt. Dat zijn koudebruggen, en daar verschijnt als eerste schimmel; zie vochtplekken herkennen.

Beton: galerijen, balkons en vloeren

Bij portiekflats en galerijflats uit deze periode kijk je naar de betonranden van galerijen en balkons. Roestbruine strepen, afbrokkelende randen en scheuren waaruit een roestspoor loopt, wijzen op wapening die aan het corroderen is. Vraag bij een appartement altijd of de VvE onderzoek naar de galerijen of balkons heeft laten doen, en wat daaruit kwam.

Bij een appartement is de bouwkundige staat maar de helft van het verhaal. Vraag naar de maandelijkse bijdrage, het saldo van het reservefonds, het meerjarenonderhoudsplan en de notulen van de laatste twee vergaderingen. Een genomen besluit over groot onderhoud gaat met de woning mee.

Installaties

Elektra uit deze bouwjaren is bijna altijd te licht voor hoe we nu wonen. Tel de groepen in de meterkast en kijk of er een aardlekschakelaar zit. In delen die nooit zijn vernieuwd ontbreekt de aardleiding, wat je merkt aan stopcontacten zonder randaarde in bijvoorbeeld de slaapkamers.

Vraag naar de riolering en naar de waterleiding. Lood werd tot ongeveer 1960 gebruikt, dus bij de vroegste woningen uit deze reeks is dat een terechte vraag.

Wat er in de jaren tachtig en negentig mee is gebeurd

Veel wederopbouwwijken zijn in de decennia erna aangepakt: nieuwe kozijnen, een nieuwe badkamer, soms na-isolatie of samenvoeging van woningen. Vraag concreet wat er wanneer is vervangen, en of daar papieren van zijn. Een woning uit 1953 waarvan het dak in 2018 is vernieuwd, is een heel ander huis dan zijn buurman.

Sommige wederopbouwgebieden hebben inmiddels een beschermde status vanwege hun stedenbouwkundige opzet. Vraag bij de gemeente na wat dat betekent voor kozijnen, dakkapellen en zonnepanelen aan de straatzijde.

De fundering

Na de oorlog werd vaker met betonnen palen gefundeerd dan daarvoor, maar houten palen komen in de vroege jaren nog voor. Vraag het na, en let ondertussen op de bekende signalen: scheefstand ten opzichte van de buren, hellende vloeren en trapsgewijze scheuren in de gevel. Wat die betekenen staat bij verzakking en fundering en bij scheuren in de muur.

Veelgestelde vragen

Zit er asbest in een woning uit de jaren vijftig?

Vaak wel, in specifieke onderdelen: golfplaten, rookkanalen, plaatmateriaal rond de ketel en in de meterkast, en oud vinylzeil met een viltachtige onderlaag. Vastzittend, onbeschadigd asbest is niet acuut gevaarlijk, maar het wordt een kostenpost zodra je gaat verbouwen.

Kun je een wederopbouwwoning goed isoleren?

Meestal wel. De spouw is smal, dus laat met een endoscoop nakijken of vullen mogelijk is. Het dak en de vloer leveren doorgaans de meeste winst, en bij een betonnen begane-grondvloer is vloerisolatie aan de onderkant vaak eenvoudig aan te brengen.

Waarom voelen deze woningen zo krap aan?

Omdat ze zijn gebouwd naar de normen en het budget van die tijd: smalle beuk, kleine badkamer, kleine keuken, weinig bergruimte. De constructie is meestal wel geschikt om binnen aan te passen, maar vraag bij het weghalen van een muur altijd of die draagt.