Vochtplekken herkennen bij een bezichtiging

Optrekkend vocht: onderaan de muur

Optrekkend vocht komt uit de grond en trekt door het metselwerk omhoog. Je herkent het aan de hoogte: het blijft laag, meestal binnen een meter boven de vloer, en de bovenrand loopt golvend in plaats van recht.

De tweede aanwijzing is een witte, poederige aanslag op de steen of het stucwerk. Dat zijn zouten die het water uit de muur meebrengt en die achterblijven als het vocht verdampt. Verder zie je het aan de afwerking: loslatend behang bij de plint, afbladderende verf onderaan één muur, plinten die krom staan.

Het komt vooral voor in woningen van voor de oorlog, waar in de muur geen waterkerende laag zit. Kelders en souterrains zijn de plek waar je het het eerst ziet.

Doorslaand vocht: dwars door de buitenmuur

Doorslag is regenwater dat de gevel passeert en aan de binnenkant zichtbaar wordt. De vlek zit hoger dan bij optrekkend vocht, beslaat een groter en vlakker gebied, en wordt na een regenperiode duidelijk erger.

Kijk waar de vlek zit ten opzichte van het huis. In Nederland komt de meeste slagregen uit het zuidwesten, dus de gevel op die kant krijgt het zwaarst te verduren. Loop naar buiten en bekijk precies dat vlak: uitgesleten of zachte voegen, een scheur in het metselwerk, of een spouw die is volgelopen. Een scheur in de gevel met binnen op dezelfde hoogte een donkere plek is geen toeval.

Lekkage: scherp begrensd, met een rand

Een lekkage geeft een vlek met een duidelijke omtrek, vaak bruin of geel van kleur en met een donkerder rand eromheen. Die rand ontstaat doordat de plek is opgedroogd en weer nat is geworden, keer op keer.

Zoek op de vaste plekken: het plafond onder de badkamer, de hoek rond een dakraam, de aansluiting bij de schoorsteen, het plafond onder een plat dak, en de kokers waar de standleiding doorheen gaat. Zit er een verse verflaag op precies één stuk plafond, dan is dat de plek waar je naar vraagt.

Condens: zwarte stippen in de koude hoek

Condens komt niet van buiten maar van binnen. Warme, vochtige lucht slaat neer op het koudste oppervlak in de ruimte, en daar groeit schimmel. Je vindt het daarom altijd op dezelfde plekken: in de hoeken van buitenmuren, achter een kast die tegen de gevel staat, langs de aansluiting van kozijn en muur, en op het plafond in de badkamer.

Het ziet er anders uit dan de andere drie: geen aaneengesloten vlek maar een spikkelpatroon van zwarte of donkergroene puntjes. Aanvullende signalen zijn beslagen ramen aan het eind van de ochtend, ventilatieroosters die zijn dichtgeplakt of dichtgeschuimd, en bakjes vochtvreter op de vensterbank.

Condens is van de vier het minst ernstig voor de constructie en het meest afhankelijk van hoe er gewoond wordt. Zit het alleen achter kasten en in de badkamer, dan is het meestal een kwestie van ventileren en isoleren. Zit het overal langs de buitenmuren, dan kijk je naar koudebruggen en naar de isolatie.

Hoe spoor je vocht op tijdens een bezichtiging?

Ruik eerst, kijk daarna. Vocht is te ruiken voordat het te zien is, en de neus went binnen een paar minuten aan een ruimte. Loop dus meteen bij binnenkomst de kelder, de trapkast, de meterkast en de inloopkast door en haal daar een keer diep adem.

• Kijk achter de bank, de kledingkast en de gordijnen, tegen de buitenmuur aan.
• Voel met de rug van je hand aan de onderkant van buitenmuren. Klam voelt anders dan koud.
• Let op behangnaden die loslaten, en op plinten die van de muur af komen.
• Kijk naar één vers geschilderd vlak in een verder onaangeroerde kamer.
• Open de kastjes onder de gootsteen en in de badkamermeubel: opgezwollen spaanplaat is bewijs.
• Schijn met de zaklamp in de kruipruimte. Een glimmend oppervlak in de lichtbundel is water.

Zoet, muf en aards ruikende lucht in de kruipruimte, met een laag water op de bodem, is de startsituatie voor houtaantasting in de vloerbalken. Wat je daar vervolgens zoekt, staat bij houtworm herkennen.

Wat vraag je erover?

Vraag wanneer de plek is ontstaan, wat eraan is gedaan, en door wie. Vraag ook of het probleem seizoensgebonden is; veel bewoners weten precies bij welke wind het binnen nat wordt. Bij een kelder of souterrain vraag je of er ooit water heeft gestaan.

Krijg je vage antwoorden en zie je meerdere plekken, laat het dan meenemen in een bouwkundige keuring. Een keurder kan met een vochtmeter aantonen wat je zelf alleen kunt vermoeden.

Veelgestelde vragen

Hoe herken je optrekkend vocht?

Aan de hoogte en de rand: de vlek blijft laag bij de vloer, meestal binnen een meter, en de bovenkant loopt golvend. Vaak zit er een witte poederige zoutaanslag op de muur en laat het behang of de verf onderaan los.

Wat is het verschil tussen doorslaand vocht en een lekkage?

Doorslag geeft een grote, vlakke plek op de binnenkant van een buitenmuur en wordt erger na een regenperiode. Een lekkage geeft een scherp begrensde vlek met een donkere rand, vaak op een plafond of onder een natte ruimte, en kan ertussenin helemaal opdrogen.

Is schimmel in de hoek van een slaapkamer erg?

Meestal is dat condens: warme lucht die neerslaat op de koudste plek. Vervelend en ongezond, maar geen constructief gebrek. Het wordt serieuzer als het langs alle buitenmuren zit, want dan gaat het over isolatie en koudebruggen in plaats van over ventileren.

Kun je een vochtprobleem tijdens een bezichtiging zien?

Je kunt de sporen zien en de geur ruiken, maar niet meten hoe nat de muur werkelijk is en hoe ver het doorloopt. Wat je vindt, is genoeg om gericht door te vragen en om een bouwkundige keuring te laten uitvoeren.