Houtrot herkennen: het verschil met houtworm

Geen gaatjes, maar zacht, donker en vezelig hout: dat is niet houtworm, dat is houtrot. Het zit op andere plekken, heeft een andere oorzaak en vraagt een andere test. De duim die je tegen een onderdorpel duwt, vertelt je binnen een paar seconden meer dan er lang naar kijken.

Wat houtrot is, en wat niet

Houtrot is schimmelaantasting die ontstaat bij hout dat langdurig te vochtig is, meestal al bij een houtvochtigheid boven de twintig procent. Anders dan houtworm is er geen insect en zijn er geen gaatjes: de schimmel breekt het hout vanbinnen af, zodat het zijn stevigheid verliest terwijl de buitenkant er soms nog redelijk uitziet.

Waar je het tegenkomt tijdens een bezichtiging

De onderdorpels van kozijnen, buiten en op plekken waar regenwater tegenaan kan spatten.
De onderkant van buitendeuren en de onderste hoeken van kozijnstijlen.
Balkkoppen op de plek waar het hout het metselwerk raakt, vooral in een kruipruimte.
Houten gevelbetimmering en vensterbanken aan de buitenzijde.
Houtwerk rond een lekkende of verstopte dakgoot.

De duimtest

Duw met je duim, of met de rug van een sleutel, tegen het hout op de plekken hierboven. Veert het tegen, dan is de kern nog intact. Zakt het makkelijk weg, voelt het zompig of laat het een deukje na, dan is het rot vanbinnen, ook als de verflaag er nog gaaf uitziet. Verf en beits maskeren houtrot juist goed, dus vertrouw de test meer dan het oog.

Bruinrot, witrot en huiszwam

Bruinrot: Het hout wordt donkerbruin, droog en brokkelig, en breekt in kleine, kubusvormige stukjes uiteen. Dit is de meest voorkomende vorm bij buitenhoutwerk zoals kozijnen en dorpels.
Witrot: Het hout wordt lichter, vezelig en zacht, soms met een wattige structuur. Komt vaker voor bij vochtig binnenhout, zoals balken in een slecht geventileerde kruipruimte.
Huiszwam: De meest agressieve vorm. Wittige, wattige schimmelplekken met grijze strengen die zich ook over metselwerk kunnen verspreiden, vaak met een paddenstoelenlucht. Huiszwam blijft niet bij het hout waar hij begon en kan bij verwaarlozing de constructie aantasten.

Ruik je in een kelder of kruipruimte een paddenstoelenlucht en zie je wittige, wattige plekken met grijze strengen? Stop dan met zelf verder kijken en laat een deskundige het beoordelen voordat je een bod uitbrengt. Dit is niet iets voor eigen beheer.

Waarom vocht de eigenlijke oorzaak is

Houtrot komt vrijwel nooit zonder aanleiding. Een lekkende dakgoot, een kozijn zonder onderhoud, opspattend regenwater of een slecht geventileerde kruipruimte houden het hout structureel te vochtig. Herstel van alleen het hout, zonder de vochtbron weg te nemen, komt na verloop van tijd terug. Wat je verder in een kruipruimte of langs de gevel nakijkt, staat bij vochtplekken herkennen.

Houtrot en houtworm worden makkelijk door elkaar gehaald, maar zien er anders uit en vragen een andere aanpak; gaatjes met boormeel eronder staan bij houtworm herkennen.

Wat je ermee doet

Vind je zachte plekken tijdens de bezichtiging, geef dan aan de bouwkundig keurder precies door waar, zodat hij gericht kan testen. Vraag de makelaar of er ooit houtrot is behandeld of hersteld, en waar. Verdere vragen staan bij vragen aan de makelaar.

Veelgestelde vragen

Is houtrot hetzelfde als houtworm?

Nee. Houtworm is een insect dat gaatjes vreet en boormeel achterlaat. Houtrot is schimmelaantasting door langdurig vocht, zonder gaatjes: het hout wordt zacht, donker en vezelig of breekt in blokjes.

Kun je houtrot zelf repareren?

Bij een klein, plaatselijk plekje in een onderdorpel soms wel, met een houtreparatiesysteem. Zodra het om een balkkop, een draagconstructie of een groter oppervlak gaat, is het werk voor een timmerman of bouwkundige.

Hoe ernstig is huiszwam?

Serieus. Huiszwam is de meest destructieve houtrot van Nederland, verspreidt zich via draden ook door metselwerk en kan bij verwaarlozing de constructie aantasten. Ruik je een paddenstoelenlucht bij zichtbare schimmeldraden, laat het dan meteen beoordelen.

Wat kost herstel van houtrot in een kozijn?

Dat hangt af van de omvang: een onderdorpel repareren is een kleine post, een kozijn vervangen een grotere. Vraag bij twijfel een indicatie aan de bouwkundig keurder in plaats van zelf te gokken.